Middelbare school

Vrouwenmacht en verraad

Een onderzoeksdossier voor geschiedenis, maatschappijleer, CKV en profielwerkstukken. Formuleer een vraag, test bronnen en bouw een beargumenteerd antwoord.

Artistieke reconstructie van Maria van Nassau met een boek
AI-gegenereerde historische visualisatie · geen authentieke afbeelding

Twee sterke invalshoeken

Kies macht of verraad.

Beide onderwerpen verbinden lokaal erfgoed aan grote historische ontwikkelingen.

Profielwerkstuk 1

Vrouwenmacht in de zestiende eeuw

Hoe konden adellijke vrouwen invloed uitoefenen zonder een modern politiek ambt?

  • Brieven en familiecontacten
  • Bezittingen en zegels
  • Huwelijk en opvoeding
  • Weduwschap en bestuur
Profielwerkstuk 2

Was Willem van den Bergh een verrader?

Was zijn keuze verraad, politieke berekening, geloof of een poging zijn huis te redden?

  • Staatse beschuldigingen
  • Spaanse belangen
  • Positie van Gelre
  • Latere beeldvorming

Onderzoeksvraagbouwer

Maak een bruikbare hoofdvraag.

Verander de keuzes. De vraag wordt direct aangepast en kan daarna verder worden aangescherpt.

Bronkritiek

Vijf vragen bij iedere bron.

Een bron is niet ‘waar’ of ‘onwaar’ omdat hij oud is. Onderzoek wie hem maakte, waarom en voor wie.

Wie?maker, functie en positie
Wanneer?tijdens of lang na de gebeurtenis
Waarom?informeren, verdedigen of overtuigen
Voor wie?publiek, familie, overheid of privépersoon
Vijfde vraag: wat ontbreekt?Welke stem hoor je niet? Bij Maria is dat extra relevant, omdat haar positie vaak via documenten van mannen of instellingen zichtbaar wordt.

Onderzoeksroute

Van onderwerp naar conclusie.

Gebruik deze zes stappen als inhoudsopgave voor een profielwerkstuk.

Stap 1–2

Afbakenen en definiëren

Formuleer hoofdvraag en deelvragen. Definieer macht, verraad, loyaliteit en bron.

Stap 3–4

Bronnen en analyse

Vergelijk minimaal drie soorten bronnen en noteer tegenstrijdigheden.

Stap 5–6

Argument en reflectie

Beantwoord de vraag, benoem onzekerheden en reflecteer op latere beeldvorming.